Nyufa nyingi kwenye kuta za nyumba Tanzania ni ndogo, nyembamba kama unywele, na zinatokana na plasta kukauka haraka au saruji nyingi. Hizi si hatari na hurekebishwa wakati wa kupaka rangi upya. Nyufa za hatari ni zile zinazozidi upana wa milimita 3 hadi 5, zinazoendelea kupanuka, zinazokwenda kwa mshazari (diagonal) kutoka pembe za madirisha au milango, zinazopita ukuta mzima ndani na nje, au zinazoambatana na milango kutofunga na sakafu kuzama. Hizo mara nyingi zinatokana na msingi au udongo, na zinahitaji mhandisi kuzikagua.
Aina za nyufa zinatofautianaje?
| Aina ya ufa | Unavyoonekana | Sababu ya kawaida | Hatari |
|---|---|---|---|
| Nyufa ndogo za plasta (crazing) | Mtandao wa nyufa nyembamba sana | Plasta kukauka haraka, saruji nyingi | Ndogo |
| Ufa mnyoofu kwenye kiungo | Mstari mnyoofu kati ya ukuta na nguzo au boriti | Tofali na zege kutembea tofauti, hakuna wavu (mesh) | Ndogo hadi wastani |
| Ufa wa mshazari kutoka pembe za dirisha | Unaanzia pembe ya dirisha au mlango | Kuzama kwa msingi, linta dhaifu | Wastani hadi kubwa |
| Ufa wa mlalo chini ya ukuta | Mstari wa mlalo karibu na sakafu | Udongo kupanuka, unyevu | Wastani hadi kubwa |
| Ufa mpana unaopanuka | Zaidi ya mm 5 na unaongezeka | Tatizo la msingi au muundo | Kubwa, mwite mhandisi |
Kwa nini kuta zinapata nyufa?
- Udongo wa mfinyanzi mweusi unaopanuka wakati wa mvua na kusinyaa wakati wa kiangazi. Soma aina za msingi wa nyumba.
- Msingi usio na kina cha kutosha au uliojengwa juu ya kifusi kisichoshindiliwa.
- Maji karibu na msingi kutoka mabomba yanayovuja, mifereji ya mvua mibovu au septic.
- Kukosekana kwa renti (ring beam) au linta imara juu ya madirisha na milango.
- Plasta mbovu: mchanga mchafu, saruji nyingi au kukosa kunyunyizia maji.
- Miti mikubwa karibu na nyumba inayonyonya maji kutoka udongo.
Nitajuaje kama ufa unaendelea kupanuka?
- Pima upana wa ufa leo kwa rula au kadi nyembamba, na upige picha yenye tarehe.
- Chora mistari miwili ya penseli kila upande wa ufa, na andika umbali kati yake.
- Au bandika kipande kidogo cha kioo au plasta ya jasi (gypsum) juu ya ufa. Kikivunjika, ufa unatembea.
- Angalia tena kila wiki mbili kwa miezi miwili au mitatu, hasa kupitia msimu wa mvua.
Ufa usiobadilika baada ya miezi kadhaa mara nyingi ni wa zamani na unaweza kurekebishwa. Ufa unaoendelea kupanuka unahitaji kutafuta chanzo kwanza.
Nyufa zinarekebishwaje?
- Nyufa ndogo za plasta: panua kidogo, jaza kwa filler inayonyumbulika, kisha paka rangi.
- Nyufa kwenye viungo vya ukuta na nguzo: ondoa plasta kando ya kiungo, bandika wavu wa chuma, kisha plasta upya.
- Nyufa za msingi: kwanza ondoa chanzo (rekebisha mabomba, mifereji, mteremko wa ardhi). Kisha mhandisi anaweza kushauri kuimarisha msingi (underpinning), kufunga kuta kwa vyuma (crack stitching) au kujenga upya sehemu ya ukuta.
Kwa maelezo zaidi kwa Kiingereza, soma cracks in walls.
Nitazuiaje nyufa kwenye nyumba mpya?
Nyufa nyingi zinazuilika wakati wa ujenzi kwa gharama ndogo:
- Pima udongo na tumia msingi unaofaa udongo huo, hasa kwenye mfinyanzi mweusi.
- Weka renti (ring beam) juu ya kuta zote, na linta za zege juu ya madirisha na milango.
- Weka wavu wa chuma mahali tofali zinapokutana na nguzo au boriti kabla ya kupiga plasta.
- Subiri kuta zikauke wiki moja hadi mbili kabla ya plasta.
- Tumia mchanga safi na mchanganyiko wa plasta usio na saruji nyingi kupita kiasi.
- Nyunyizia plasta na zege maji kwa siku kadhaa baada ya kazi.
- Peleka maji ya mvua mbali na msingi kwa mifereji na mteremko wa ardhi.
- Usipande miti mikubwa karibu sana na nyumba, hasa kwenye udongo wa mfinyanzi.
Kwa maelezo ya plasta, soma kwa Kiingereza plastering walls in Tanzania.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Ufa wa upana gani ni wa hatari?
Kama kanuni ya jumla, ufa unaozidi milimita 3 hadi 5, au unaoendelea kupanuka, unapaswa kukaguliwa na mhandisi.
Nyumba mpya kupata nyufa ni kawaida?
Nyufa nyembamba za plasta kwenye mwaka wa kwanza ni za kawaida wakati jengo linakauka. Nyufa pana au za mshazari si za kawaida.
Bima ya nyumba inalipa nyufa?
Inategemea mkataba wa bima. Nyingi hazilipi nyufa za kawaida za kukauka, lakini baadhi hulipa uharibifu wa ghafla. Soma masharti yako.
Naweza kukaa kwenye nyumba yenye nyufa kubwa?
Kama kuna nyufa zinazopanuka haraka, milango kukwama ghafla au sehemu za ukuta kuinama, mwite mhandisi mara moja kabla ya kuendelea kukaa.
Tunaweza kukagua nyumba yako
Vika Construction hukagua na kurekebisha nyufa na matatizo ya msingi. Wasiliana nasi kupanga ukaguzi.
Umepata msaada? Mtumie mtu anayejenga.
