Kujenga nyumba kidogo kidogo ni njia ya kawaida Tanzania, na inaweza kufanya kazi vizuri ikiwa unapanga nyumba nzima tangu mwanzo, unamaliza kila awamu mpaka mahali salama pa kusimama, na unalinda kazi iliyokamilika wakati unasubiri pesa. Awamu za kawaida ni: msingi na jamvi; kuta hadi renti; paa; kisha ndani (umeme, mabomba, plasta) na finishing. Pesa nyingi hupotea kwenye ujenzi wa awamu kwa sababu ya nondo zinazopata kutu, vifaa vinavyoibiwa, saruji inayoganda, na kazi isiyokamilika inayoharibiwa na mvua.
Je, kujenga kwa awamu ni wazo zuri?
Kuna faida za kweli: hukopi, unaona maendeleo, na unaweza kurekebisha ramani kidogo njiani. Lakini kuna gharama pia: bei za vifaa hupanda kila mwaka, fundi mmoja anaweza asipatikane awamu inayofuata, na nyumba inayosimama miaka mingi bila paa huharibika. Kwa familia nyingi, ujenzi wa awamu ni sawa ikiwa kila awamu inakamilika kikamilifu kabla ya kusimama.
Awamu zinapangwaje?
| Awamu | Kazi | Mahali salama pa kusimama | Sehemu ya bajeti (mfano) |
|---|---|---|---|
| 1 | Kiwanja, ramani, kibali, uzio au fensi | Kiwanja kimelindwa | Hutofautiana |
| 2 | Msingi, DPC, jamvi | Jamvi limemwagwa na kufunikwa | 10% hadi 15% |
| 3 | Kuta, linta, renti | Renti imemwagwa, nondo hazionekani | 20% hadi 25% |
| 4 | Paa, milango ya nje, madirisha | Nyumba imefungwa dhidi ya mvua | 20% hadi 25% |
| 5 | Umeme, mabomba, plasta | Inaweza kukaliwa kwa sehemu | 15% hadi 20% |
| 6 | Sakafu, gypsum, rangi, nje | Imekamilika | 20% hadi 25% |
Asilimia ni mfano tu, na zinategemea finishing utakazochagua.
Nitalindaje kazi wakati ujenzi umesimama?
- Usiache nondo wazi kwa muda mrefu. Nondo zinazotoka juu ya nguzo hupata kutu kwenye mvua. Zifunike kwa mifuko ya plastiki au mabomba, au mwagia zege mpaka kiwango salama.
- Usinunue saruji mapema. Saruji huganda baada ya wiki chache kwenye unyevu. Nunua saruji karibu na siku ya matumizi.
- Nunua vifaa visivyoharibika mapema. Nondo, kokoto na block zinaweza kununuliwa mapema bei ikiwa nzuri, ukiwa na mahali salama pa kuziweka.
- Weka uzio na mlinzi au jirani anayeaminika. Vifaa vinavyoibiwa ni hasara kubwa kwenye ujenzi wa awamu.
- Elekeza maji ya mvua mbali na msingi hata kabla ya paa kuwekwa.
Nihamie mapema kabla ya kumaliza?
Familia nyingi huhamia mara tu chumba kimoja au viwili, bafu na jiko vinapokamilika, na hivyo kuokoa kodi ya nyumba. Inawezekana ikiwa umeme umeunganishwa kwa usalama, maji na septic vinafanya kazi, na vyumba vinavyoendelea kujengwa vinaweza kufungwa. Soma pia, kwa Kiingereza, renting vs building your own home.
Nawezaje kupata pesa ya kumalizia?
Njia za kawaida ni akiba ya kila mwezi, vikundi vya kuweka akiba na kukopa (VICOBA, SACCOS), mikopo ya nyumba au mikopo ya ujenzi kutoka benki, na kuuza mali nyingine. Mikopo ya benki mara nyingi inahitaji kiwanja chenye hati na kibali cha ujenzi. Kwa Kiingereza, soma how to finance building a house.
Mfano: nyumba ya vyumba vitatu kwa awamu nne
Fikiria familia inayoweza kuweka akiba ya kutosha kwa awamu moja kila mwaka. Mpango mzuri ungeweza kuonekana hivi:
- Mwaka wa kwanza: ramani kamili, kibali, uzio wa kiwanja, msingi, DPC na jamvi. Jamvi linafunikwa na nondo za nguzo zinalindwa.
- Mwaka wa pili: kuta zote hadi renti, linta na renti zinamwagwa. Nyumba ina umbo lake kamili, na hakuna nondo zilizo wazi.
- Mwaka wa tatu: paa, mifereji ya mvua, milango ya nje na madirisha. Nyumba sasa imefungwa na ni salama dhidi ya mvua na wezi.
- Mwaka wa nne: umeme, mabomba, septic, plasta, kisha vyumba viwili, bafu na jiko vinakamilika ili familia ihamie. Vyumba vilivyobaki vinamaliziwa taratibu.
Kila awamu inaishia mahali ambapo kazi iliyofanyika haiharibiki ikisubiri. Hii ndiyo tofauti kati ya ujenzi wa awamu uliopangwa na nyumba inayosimama miaka mingi bila kumalizika.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Ujenzi wa awamu unachukua muda gani?
Kwa familia nyingi, miaka miwili hadi mitano. Kadri unavyochukua muda mrefu, ndivyo gharama inavyoongezeka kwa sababu ya bei kupanda.
Naweza kubadilisha fundi kati ya awamu?
Ndiyo, lakini mpe fundi mpya ramani na mkaguzi akague kazi iliyopo kabla ya kuendelea. Soma mkataba wa ujenzi.
Nondo zenye kutu zinaweza kutumika?
Kutu ndogo ya juu juu inaweza kusafishwa. Nondo zilizopungua unene kwa kutu au zinazobanduka zibadilishwe. Mwulize mhandisi.
Ni awamu gani isiyopaswa kusimamishwa katikati?
Usisimamishe katikati ya kumwaga zege la jamvi, nguzo, renti au slab. Zege moja limwagwe kwa siku moja.
Panga ujenzi wako wa awamu
Vika Construction husaidia wateja kupanga ujenzi kwa awamu zinazolingana na bajeti. Wasiliana nasi.
Umepata msaada? Mtumie mtu anayejenga.
